DÜNYADAN HABERLER | 4. Sayfa

ABD Başkanı Donald Trump Salı günü, bir anlaşmaya varılırsa savaşın iki veya üç hafta içinde sona erebileceğini söyledi.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio da ABD'nin savaş hedeflerine planlanandan daha erken ulaştığını ve "bitiş çizgisini görebildiklerini" belirtti.

Tüm bunlar, Wall Street Journal'ın Trump'ın Beyaz Saray personeline Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına gerek kalmadan savaşı sona erdirmeye açık olduğunu söylediğini bildirmesinin ardından geldi.

{ilgili-haber-939861}

İran uzun bir mücadeleye hazır

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Salı günü verdiği mülakatta ülkesinin "en az altı aylık" bir savaşa hazırlıklı olduğunu belirtti.

Donald Trump'ın savaşın iki ila üç hafta içinde sona erebileceği yönündeki ısrarına rağmen Arakçi, kendilerini savunmak için herhangi bir mühlet belirlemediklerini ve gerekli her türlü yöntemle ülkelerini savunacaklarını ifade etti.

Savaşın sona ermesinin tüm bölge genelinde barışı içermesi gerektiğini vurgulayan Arakçi, düşmanlarının kendileri için belirlediği takvimlerin bir önemi olmadığını dile getirdi.

İranlı bakan, ABD ile doğrudan müzakere içinde olmadıklarını belirterek, Washington'ın İran'daki "yeni ve daha makul rejimle" ciddi görüşmeler yapıldığı yönündeki iddialarını yalanladı.

Tahran ve Washington arasındaki mesaj trafiği

Müzakere iddialarını reddeden Arakçi, buna karşın ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'tan mesajlar aldığını ve iki ülkenin aracılar vasıtasıyla dolaylı iletişim kurduğunu doğruladı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Fox News'e yaptığı açıklamada, İran ile mesaj alışverişinin sürdüğünü ve ileride doğrudan bir görüşme potansiyelinin bulunduğunu söyledi.

Trump'ın, İran'ın ABD tarafından sunulan 15 maddelik teklifin çoğunu kabul ettiği yönündeki açıklamaları da Tahran tarafından yalanlanacak.

Arakçi, bu teklife henüz yanıt vermediklerini ifade ederken, İranlı sözcü ise Pazartesi günü yaptığı açıklamada ABD'nin taleplerini gerçek dışı ve mantıksız olarak nitelendirdi.

Körfez ülkelerine yönelik İHA saldırıları

Bölgedeki çatışmalar sürerken Kuveyt Uluslararası Havalimanı'ndaki yakıt depoları, İran'a ait bir insansız hava aracı (İHA) saldırısının hedefi oldu.

Kuveyt resmi haber ajansı KUNA, saldırının Çarşamba günü büyük bir yangına yol açtığını bildirdi. Bahreyn'de de bir şirket tesisinde İran İHA saldırısı sonrası çıkan yangına müdahale edildi.

Katar'ın başkenti Doha'nın 17 deniz mili kuzeyinde ise bir tankerin kimliği belirsiz bir mühimmatla vurulduğu rapor edildi.

Diğer yandan İsrail ordusu, Çarşamba sabahı Yemen'den kendi topraklarına fırlatılan bir füzenin imha edildiğini açıkladı.

Yemen'deki İran destekli Husiler, geçtiğimiz Cumartesi günü çatışmalara ilk kez dahil olmuş ve askeri operasyonlarını sürdüreceklerini ilan etmişti.

İsrail ordusu Lübnan'a 2 Mart'ta başlattığı saldırıları sürdürüyor.

İsrail savaş uçakları Beyrut'un güneyindeki Dahiye bölgesine hava saldırısı düzenledi.

Beyrut ve çevresinde patlama sesi duyulurken, hedef alınan yerden dumanların yükseldiği görüldü.

İsrail ordusu, gecenin ilk saatlerinde Hizbullah'ın kalesi olarak bilinen Dahiye'nin Cinah bölgesinde araçları hedef almıştı.

Saldırıda ilk belirlemelere göre 5 kişi ölmüş, 21 kişi de yaralanmıştı.

Kuveyt resmi haber ajansı KUNA'nın haberine göre, Sivil Havacılık Genel Kurumu Sözcüsü Abdullah er-Racihi, yaptığı açıklamada, Kuveyt Uluslararası Havalimanı'ndaki bir yakıt deposunun İHA saldırısına uğramasının ardından yangın çıktığını belirtti.

Racihi, saldırının İran ve İran’ı destekleyen silahlı gruplar tarafından yapıldığına dikkati çekti.

İlk belirlemelere göre can kaybı yaşanmadığını, hasar olduğunu söyleyen Racihi, yetkililerin derhal acil durum prosedürlerini uygulamaya koyduğunu, itfaiye ve ilgili birimlerin yangına müdahalesinin sürdüğünü kaydetti.

Bahreyn: İran'ın hedef aldığı tesiste çıkan yangın kontrol altına alındı

Öte yandan Bahreyn, İran saldırısında hedef alınan tesiste çıkan yangının kontrol altına alındığını duyurdu.

Bahreyn İçişleri Bakanlığı, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yapılan açıklamada, sivil savunma ekiplerinin İran'ın hedef aldığı tesislerden birinde çıkan yangını kontrol altına aldığını bildirdi.

Açıklamada, yangının saldırı sonucu çıktığı, ekiplerin hızla müdahale ettiği ve yangının söndürüldüğü ifade edildi.

Can kaybı ya da yaralanmaya ilişkin bir bilgiye yer verilmeyen açıklamada, tesis ve saldırının mahiyeti de belirtilmedi.

Bakanlık, kısa bir süre önce saldırı ihtimali üzerine ülke genelinde sirenlerin çaldığını ve halka güvenli bölgelere geçmeleri yönünde uyarı yapıldığını açıklamıştı.

Emirates Havayolları'nın internet sayfasında yer alan uyarıda, İran pasaportu taşıyan yolcuların Körfez ülkesine girişine veya ülke üzerinden transit geçişine izin verilmeyeceği belirtildi.

Hemen yürürlüğe giren kararın, geçerli BAE ikamet vizesine sahip olanlar da dahil olmak üzere tüm İran vatandaşlarını kapsadığı, söz konusu kişilerin Dubai Uluslararası Havalimanı’na girişine ve buradan transit geçişine izin verilmeyeceği kaydedildi.

Ayrıca karar doğrultusunda, halihazırda BAE dışında bulunan İran vatandaşlarının da ülkeye girişlerinin yasaklandığı aktarıldı.

Söz konusu uygulamanın, yetkililer tarafından yapılacak resmi bilgilendirmelerde de yer alacağı ifade edildi.

Öte yandan BAE resmi makamlarından Emirates Havayolları'nın İranlıların ülkeye girişine yasak getirildiği yönündeki uyarısı hakkında henüz resmi açıklama yapılmadı.

Virgin Galactic, yaklaşık iki yıllık aranın ardından uzay turizmi bilet satışlarını yeniden başlattı. Şirket, koltuk başına 750 bin dolar fiyatla sınırlı sayıda 50 yeni sefer rezervasyonu açtı.

CEO Michael Colglazier, 2026 sonu veya 2027 başından itibaren SpaceShip uzay uçağıyla 90 dakikalık yörünge altı eğlence uçuşlarını gerçekleştireceklerini açıkladı. Şirketin halihazırda 650’den fazla kurucu astronot üyesi bulunuyor ve yeni seferler bu topluluğun uçuşlarının hemen ardından başlayacak.

Virgin Galactic, 20 yılı aşkın süredir rezervasyon almasına rağmen bugüne kadar sadece sınırlı sayıda yolcuyu uzaya çıkarabildi. Şirketin uzay turizmi operasyonları, geleneksel bir uçakla yüksek irtifaya taşınan ve ardından roketle uzaya fırlayan SpaceShip uzay aracını kullanıyor; yolcular birkaç dakika mikro yerçekiminde kalıyor ve sonra Dünya’ya geri dönüyor.

Şirketin başlıca rakibi Blue Origin, Ocak ayından itibaren turist uçuşlarını en az iki yıl durdururken, Elon Musk’ın SpaceX şirketi kargo, uydu fırlatma ve devlet sözleşmelerine odaklanıyor. Bu durum, Virgin Galactic’i yüksek gelirli uzay turizmi müşterileri için şu anda tek seçenek haline getiriyor.

Colglazier, ayda başlangıçta yaklaşık 4, ilerleyen dönemde ise 8-10 uçuş yapmayı planladıklarını ve 750 bin dolarlık fiyatın kademeli olarak artabileceğini belirtti.

ABD yönetimi, dünya genelindeki büyükelçilik ve konsolosluklarına, ordunun Psikolojik Operasyonlar (PSYOP) birimiyle koordineli çalışma talimatı verdi. Talimatın, Marco Rubio imzasıyla diplomatik temsilciliklere iletildiği bildirildi.

The Guardian’ın aktardığına göre, gönderilen belgede “yabancı propagandaya karşı koordineli mücadele” başlatılması istenirken, dezenformasyonla mücadelede askeri birimlerle iş birliği yapılması talep edildi.

Beş başlıkta küresel iletişim planı

Talimatta büyükelçilik ve konsolosluklara beş ana hedef doğrultusunda hareket etmeleri istendi:
Düşmanca mesajlara karşı koymak, bilgiye erişimi genişletmek, rakip aktörlerin faaliyetlerini ifşa etmek, ABD yanlısı yerel sesleri güçlendirmek ve “Amerika’nın hikayesini anlatma” çabalarını artırmak.

Belgede ayrıca diplomatlara, bulundukları ülkelerdeki influencer’lar, akademisyenler ve toplum liderleriyle temas kurarak bu isimleri iletişim stratejisinin parçası haline getirmeleri önerildi.

Analizlere göre bu yaklaşım, ABD kaynaklı mesajların doğrudan devlet propagandası gibi değil, yerel ve organik söylemler olarak algılanmasını hedefliyor.

X platformu vurgusu

Talimatta, Elon Musk’ın sahibi olduğu X platformunun daha etkin kullanılması da öne çıktı. Özellikle “Topluluk Notları” özelliğinin, dezenformasyonla mücadelede araç olarak değerlendirilmesi istendi.

Talimatın, İran ile savaşın sürdüğü ve Çin ile Rusya’nın farklı bölgelerde nüfuz mücadelesini artırdığı bir dönemde gönderilmesi dikkat çekti.

AB’den X’e ceza

Öte yandan Avrupa Birliği, X platformuna Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yükümlülükleri ihlal ettiği gerekçesiyle 120 milyon euro para cezası verdi. Kararda platformun şeffaflık ve içerik denetimi kurallarına uymadığı ifade edildi.

Donald Trump yönetimi, daha önce ABD Dışişleri Bakanlığı bünyesinde dezenformasyonla mücadele eden Küresel Etkileşim Merkezi (GEC) birimini kapatma kararı almıştı.

Yeni talimat, Washington’ın küresel bilgi savaşında daha merkezi ve aynı zamanda yerelleştirilmiş bir iletişim stratejisine yöneldiği şeklinde yorumlanıyor.

Çin, artan jeopolitik gerilimler ve ABD ile derinleşen rekabet ortamında, Soğuk Savaş döneminde uyguladığı “Üçüncü Cephe” stratejisini yeniden gündemine aldı.

İlk olarak Mao Zedong tarafından 1964’te başlatılan bu strateji, olası bir saldırıya karşı ülkenin iç ve dağlık bölgelerinde gizli sanayi ve savunma altyapısı kurulmasını hedefliyordu. Yaklaşık 15 milyon kişinin görev aldığı proje, 1970’lerin sonlarında Washington ile ilişkilerin yumuşamasıyla rafa kaldırılmıştı.

İç bölgeler yeniden “stratejik hat” oluyor

The Guardian analizine göre Pekin yönetimi, değişen güvenlik ortamıyla birlikte iç bölgeleri yeniden “yedek üretim ve savunma alanı” olarak konumlandırıyor.

Çin Komünist Partisi, 2024’te aldığı kararla stratejik hinterlandın geliştirilmesi ve kritik sektörler için yedek planlar oluşturulmasını gündeme getirdi. Bu adım, olası bir işgal ya da küresel izolasyon riskine karşı dayanıklılığı artırmayı hedefliyor.

Şi döneminde artan askeri kapasite

Analizlerde, bu yaklaşımın modern bir “Üçüncü Cephe”nin işareti olduğu ve Şi Cinping yönetiminin olası çatışma senaryolarına hazırlandığı belirtiliyor.

Tarihçi Covell Meyskens, Çin’in artık geçmişe kıyasla çok daha güçlü olduğunu ve askeri kapasitesinin ABD ile rekabet edebilecek seviyeye yaklaştığını vurguluyor.

Verilere göre Çin’in savunma harcamaları 2024 itibarıyla 317,6 milyar dolara ulaşırken, Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü ülkenin silah ithalatının son yıllarda yüzde 70 oranında azaldığını belirtiyor. Bu durum yerli savunma üretiminin güçlendiğine işaret ediyor.

Bölgesel gerilimler tırmanıyor

Japonya ile yaşanan gerilim de dikkat çekiyor. Tokyo yönetimi, Kumamoto’ya Çin ana karasına ulaşabilecek uzun menzilli füzeler konuşlandırdığını açıkladı.

Bu adım Global Times tarafından eleştirilirken, Japonya’nın savunma politikalarının “barışçıl anayasa çizgisinden uzaklaştığı” savunuldu.

“Yeni bir Soğuk Savaş” mı?

Uzmanlara göre tüm bu gelişmeler, küresel güç rekabetinin yeni bir evreye girdiğini gösteriyor. Meyskens, mevcut tabloyu “yeniden düşmanca bir ortama dönüş” olarak tanımlarken, dünyanın fiilen yeni bir Soğuk Savaş dinamiğine yaklaştığını ifade ediyor.

İnsanlığın Apollo 17’den bu yana ilk kez Ay’a insanlı dönüşünü temsil eden Artemis 2 için hazırlıklar son aşamaya geldi. Görevin, 1 Nisan Çarşamba günü EDT 18.24’te (TSİ 2 Nisan 01.24) Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılması planlanıyor.

Artemis 2, Space Launch System roketi ve Orion kapsülünün ilk insanlı uçuşu olacak. Mürettebat Ay’a iniş yapmayacak; ancak gidiş-dönüş sırasında Apollo görevlerinden çok daha uzak bir noktaya giderek Ay’ın uzak yüzüne dair eşsiz görüntüler elde edecek.

NASA’nın yeni nesil ekibi, Apollo döneminin tamamı beyaz Amerikalı erkeklerden oluşan astronot profilinden farklı olarak çeşitlilik vurgusuyla öne çıkıyor. Dört kişilik ekipte bir kadın, bir siyah astronot ve bir Kanadalı yer alıyor.

Görevin komutanlığını 50 yaşındaki Reid Wiseman üstlenecek. Daha önce Uluslararası Uzay İstasyonu’nda uzun süre görev yapan Wiseman, Artemis 2’yi “kaçırılmayacak bir fırsat” olarak tanımlıyor.

Pilot koltuğunda ise Victor Glover bulunuyor. Eski bir savaş pilotu olan Glover, bu görevle Ay’a giden ilk siyah astronot olacak.

Görev uzmanlarından Christina Koch, 328 günle uzayda en uzun süre kalan kadın rekorunun sahibi. Koch, aynı zamanda Ay’a gidecek ilk kadın olma yolunda ilerliyor.

Ekibin diğer görev uzmanı Jeremy Hansen ise ilk uzay uçuşuna çıkacak ve Kanada’yı bu ölçekte temsil eden ilk astronot olarak tarihe geçecek.

Yaklaşık 10 gün sürecek görev, gelecekte planlanan Ay inişlerinin önünü açacak kritik bir adım olarak görülüyor. NASA, Artemis programı kapsamında ilerleyen yıllarda insanları yeniden Ay yüzeyine indirmeyi ve uzun vadede Mars görevlerine zemin hazırlamayı hedefliyor.

Boston College araştırmacılarının 59 ülkeyi kapsayan yeni analizi, “güvensiz erkeklik inançları”nın (PMB) yaygın olduğu toplumlarda yaşam memnuniyetinin belirgin şekilde daha düşük olduğunu ortaya koydu. Çalışmada, PMB düzeyi yükseldikçe kişi başına düşen gelir, sosyal destek ve sağlıklı yaşam beklentisinin gerilediği; buna karşılık yolsuzluk algısının arttığı tespit edildi.

Araştırmaya göre Lübnan, İran ve Nijerya yüksek PMB ve düşük mutluluk seviyeleriyle öne çıkarken; Danimarka, Finlandiya ve İsveç en düşük PMB oranları ve en yüksek mutluluk düzeylerine sahip ülkeler arasında yer aldı.

Araştırmacılar, sonuçların erkekliğe ilişkin katı kültürel normların sağlık eşitsizliklerini derinleştirdiğini, toplumsal refahı zayıflattığını ve sağlık sistemleri üzerindeki yükü artırdığını gösterdiğini belirtti. Güvensiz erkekliğin yaygın olduğu toplumlarda erkeklerin güç, dayanıklılık ve baskınlık üzerinden kendilerini sürekli kanıtlama baskısı hissettiği; bunun da duygusal açıklığı ve iş birliğini sınırladığı vurgulandı.

Çalışma kapsamında Dünya Mutluluk Raporu verileri ile PMB ve sağlık risk davranışlarına ilişkin küresel bulgular birleştirildi. Analizde; gelir, sosyal destek, özgürlük, cömertlik ve yolsuzluk algısı gibi göstergeler üzerinden ulusal mutluluk seviyeleri değerlendirildi.

Orta seviyede yer alan Birleşik Krallık, ABD, İtalya ve Romanya gibi ülkelerde ise geleneksel cinsiyet normları ile değişen toplumsal roller arasında bir denge olduğu ifade edildi.

Araştırma, bireysel düzeyde güvensiz erkeklik inançlarını benimseyen erkeklerin daha yüksek kaygı, saldırganlık ve riskli davranış eğilimleri gösterdiğine de dikkat çekti.

Öte yandan gazeteci Louis Theroux’nun hazırladığı ve Netflix’te yayımlanan “Inside the Manosphere” belgeseli, aşırı erkeklik ve çevrim içi “erkek dünyası” tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Fars Haber Ajansına göre Huzistan Eyalet Vali Yardımcısı Veliyullah Hayati, konuya ilişkin açıklama yaptı.

Hayati, "ABD-İsrail saldırılarında Ahvaz'ın doğusunda şiddetli 4 patlama meydana geldi." dedi.

İranlı yetkili, şu ana kadar herhangi bir can kaybı veya yaralanma bildirilmediğini kaydetti.

Huzistan eyaletinin merkez kenti Ahvaz, ülkenin güneybatısında Irak sınırında yer alıyor.

Tahran'da şiddetli patlamalar 

Tahran'ın kuzeydoğu, batı ve merkez bölgelerindeki patlamalar nedeniyle meydana gelen duman şehrin uzak bölgelerinden görüldü.

Öte yandan, İran'dan yayın yapan Hemşehri haber sitesine göre, Tahran'daki patlamalarla aynı saatte Kerec kentinde de patlama sesleri duyuldu.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Kuveyt başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da düzenlediği başkanlık kararnamesi imza töreninin ardından basın mensuplarının İran'la ilgili sorularını yanıtladı.

İran'daki liderleri ortadan kaldırıp bir anlamda "rejim değişikliğini" yerine getirdiklerini savunan Trump, "İran’da rejim değişikliğini çoktan gerçekleştirdik. Bir rejimi devirdik, sonra ikinci rejimi de devirdik. Şimdi çok farklı bir grup insan var. Bence çok daha makuller, çok daha az radikaller." yorumunu yaptı.

Trump, "ABD, İran'daki savaşı ne zaman bitirecek?" şeklindeki bir soruya, "Sanırım iki ya da üç hafta içinde. Sonra oradan çekileceğiz." diye yanıt verdi.

ABD'nin Hürmüz Boğazı ile hiçbir işinin olmadığını ve boğazdan geçecek petrole ihtiyacı olan ülkelerin bu konuda adım atması gerektiğini savunan Trump, "Çok yakında oradan (İran’dan) ayrılacağız. Fransa ya da başka bir ülke petrol ya da doğal gaz almak isterse, Hürmüz Boğazı’ndan geçip oraya doğru gidecekler ve kendi başlarının çaresine bakabilecekler. Bizim bununla bir ilgimiz yok." değerlendirmesini yaptı.

ABD olarak asıl amaçları olan "İran'ın nükleer silaha sahip olmaması" hedefine ulaştıklarını savunan Trump, Tahran'ın bir daha asla nükleer silaha sahip olamayacağını iddia etti.

ABD-İsrail'in İran'a saldırıları

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.

İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Kuveyt başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

Paris'teki Senato Genel Kurulu'nda 15 yaşından küçüklere sosyal medya yasağı getirmeyi hedefleyen tasarı ele alındı.

Senatörler, daha önce tasarıda, Senato komisyonunca yapılan değişikliklere yeşil ışık yakarak, Genel Kurul'da düzenlenen oylamada tasarıyı kabul etti.

Senato'da kabul edilen tasarı kapsamında, 15 yaşından küçüklere belirli şartlar altında sosyal medya yasağı getirilmesi öngörülüyor.

Tasarı, gençlerin fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimlerini olumsuz etkileyebilecek sosyal medya platformlarının, çıkarılacak bir kararnameyle 15 yaşından küçüklere yasaklanmasını ve bu platformların kullanıcılarının yaşını kontrol etmesini öngörüyor.

Diğer platformlar için ise tasarı, 15 yaşından küçüklere erişimi, en az bir velinin iznine bağlı kılmayı hedefliyor.

Tasarı metni, bundan sonra senatör ve milletvekillerinden oluşan karma komisyonda görüşülecek. Komisyonda, parlamenterler, ortak bir metin üzerinde uzlaşmaya çalışacak.

Fransa'da bir tasarının, Parlamento'dan geçmesi için Ulusal Meclis ve Senato'nun aynı tasarı metni üzerinde anlaşması gerekiyor.

Parlamentonun alt kanadı Ulusal Meclis'te 26 Ocak'ta kabul edilen tasarı metni, Senato'nunkinden farklı olarak, 15 yaşından küçüklere yönelik sosyal medya yasağının tüm platformlar için geçerli olmasını öngörüyordu.