DÜNYADAN HABERLER | 2. Sayfa

CNBC'ye konuşan Enerji Bakanı Wright, enerji alanındaki son duruma ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Boğaz'da yaşanan aksaklıkları "geçici bir kesinti" olarak tanımlayan Wright, "Hürmüz Boğazı'ndaki trafik, mümkün olan en kısa sürede, en geç bu yaz bir dönemde kesinlikle başlayacak." ifadesini kullandı.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması ve ABD'nin deniz ablukası

İran, ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta ortak saldırılarıyla başlayan savaş sonrasında küresel enerjinin stratejik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapatmıştı. Bu kararla petrol fiyatlarında savaş öncesine kıyasla yüzde 65'lere kadar artış görüldü.

ABD ile İran arasında 8 Nisan'da varılan ateşkes anlaşması sonrasında Pakistan arabuluculuğunda yapılan görüşmelerde sonuç çıkmayınca ABD Başkanı Donald Trump, 13 Nisan'da İran'a deniz ablukası uygulama kararı almış ve Hürmüz Boğazı'na giriş yapan ve çıkan İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başlamıştı.

İran, 17 Nisan'da Lübnan'da ateşkes sağlanması üzerine ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nın İran donanması ile koordinasyon halinde olmak şartıyla ticari gemilerin geçişlerine açık olduğunu duyurmuş ancak ABD'nin deniz ablukasına devam edeceğini duyurması üzerine boğazdan geçişlere yeniden kısıtlamalar getirdiğini açıklamıştı.

ABD, bu süreçte Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda İran'a ait bazı ticari gemilere saldırarak ele geçirmiş İran da buna karşılık Hürmüz Boğazı yakınlarında biri İsrail'le bağlantılı bazı gemilere müdahale ederek el koymuştu.

Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi bünyesindeki İklim Tahmin Merkezi, El Nino'nun zirve noktasına ulaştığında çok güçlü bir etki yaratma olasılığını yüzde 66 olarak açıkladı.

Pasifik Okyanusu'nun ekvator kuşağındaki su sıcaklıklarının ortalamanın 2 santigrat derece üzerine çıkmasıyla tetiklenen bu küresel iklim döngüsü, dünya genelinde rüzgar koridorlarını değiştirerek devasa bir zincirleme reaksiyona yol açıyor.

Uzmanlar, okyanusun derinliklerinde biriken büyük sıcak su kütlesinin yüzeye doğru hareketlendiğini ve bu durumun El Nino'nun kış aylarını da kapsayacak şekilde sürme ihtimalini yüzde 96'ya çıkardığını belirtiyor.

Sıcaklık rekorları altüst olabilir

Hızla güçlenen bu hava dalgası, halihazırda insan eliyle tetiklenen küresel iklim değişikliğinin etkilerini daha da keskinleştirerek küresel sıcaklıkların rekor seviyelere ulaşmasına neden olacak.

En son 2015-2016 yıllarında yaşanan benzer bir Süper El Nino dalgası dünyanın pek çok bölgesini kavurmuştu. Mevcut veriler ışığında, önümüzdeki dönemin dünya tarihinin en sıcak yılları olacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Dünya genelinde asimetrik hava olayları kapıda

Süper El Nino'nun küresel çapta yaratacağı asimetrik hava olayları, bazı bölgelerde aşırı kuraklık ve orman yangınlarına yol açarken, bazı bölgeleri ise sel felaketleriyle karşı karşıya bırakacak. Yaz aylarında Hindistan ve Güneydoğu Asya'da muson yağmurlarını azaltması beklenen bu hava dalgası, Karayıpler ve Güney Afrika'da ise şiddetli kuraklık tehlikesini büyütecek.

Kuzey Amerika'da daha ılıman bir kışa neden olacak bu akım, Atlantik'teki kasırga sezonunu baskılasa da Pasifik'teki fırtına hareketliliğini artırarak küresel tarım, su kaynakları ve enerji altyapıları üzerinde ciddi bir baskı oluşturacak.

Arakçi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, Washington yönetiminin İran'a karşı politikalarının Amerikan ekonomisine yansımalarına değindi.

"Amerikalılara, İran’a karşı tercih savaşının hızla yükselen maliyetlerini yüklenmeleri gerektiği söyleniyor." ifadelerini kullanan Arakçi, "Benzin fiyatlarındaki artış ve borsa balonunu bir kenara bırakın. Gerçek acı, ABD borçları ve mortgage faiz oranları yükselmeye başladığında başlayacak. Otomobil kredisi gecikmiş borçları zaten 30 yılın en yüksek seviyesinde. Bunların hepsi önlenebilirdi." değerlendirmesinde bulundu.

Arakçi, paylaşımında ABD hazine tahvil getirilerindeki yükselişi gösteren bir grafiğe de yer verdi.

Kremlin Sarayından yapılan açıklamada, Putin'in Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in daveti üzerine 19-20 Mayıs'ta Pekin'i ziyaret edeceği belirtildi.

Ziyarette, Putin ve Şi'nin, Rusya ile Çin arasındaki kapsamlı ortaklık ve stratejik işbirliğinin daha da derinleştirilmesine yönelik adımları ele alacağı kaydedilen açıklamada, uluslararası ve bölgesel meseleler hakkında da görüş alışverişinde bulunacakları aktarıldı.

Açıklamada, Putin ve Şi'nin "2026-2027 Rusya ve Çin Eğitim Yılları" adlı etkinliğin açılış törenine katılacağı ve görüşmelerin ardından üst düzey ortak bildiri ile hükümetler arası, kurumlar arası ve diğer bazı ikili belgelerin imzalanmasının planlandığı ifade edildi.

Putin ve Şi, son olarak Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamında Eylül 2025'te Çin'de görüşmüşlerdi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyareti, Tayvan ve ticaret savaşları gibi küresel başlıkların gölgesinde, öncelikli olarak devam eden İran krizi odağında tamamlandı.

Ziyaretin ardından ABD yönetiminden gelen açıklamalar ve İran’ın buna verdiği yanıtlar, bölgedeki askeri hareketliliğin seyrine dair kritik ipuçları veriyor.

Trump’tan nükleer teklif: 20 yıl şartı

Washington’daki kaynaklardan edinilen bilgilere göre, Başkan Trump uçakta yaptığı açıklamalarda İran ile nükleer müzakerelere dair net bir sınır çizdi. Trump, İran'ın nükleer kapasitesini 20 yıl süreyle dondurmayı kabul etmesi durumunda bir uzlaşmanın mümkün olabileceğini ifade etti.

İran’ın nükleer programı konusunda daha önce 5 yıllık bir süre üzerinde durduğu bilinirken, ABD’nin 20 yıl konusundaki ısrarı taraflar arasındaki en büyük pazarlık noktalarından birini oluşturuyor. Öte yandan Trump, askeri operasyonlar konusunda da iddialı konuşarak, hedeflerin yüzde 75’ine ulaşıldığını ve gerekirse saldırı hazırlıklarına yeniden başlanabileceği mesajını verdi.

Çin'in arabuluculuğu ve Hürmüz Boğazı

Ziyaret sırasında Çin’in arabuluculuk rolü de tartışılan başlıklar arasında yer aldı. Trump, Çin’den bu konuda özel bir beklentisi olmadığını belirtse de, Pekin’in özellikle Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması konusunda Tahran üzerinde baskı kurabileceği değerlendiriliyor.

Tahran yönetimi ise Hürmüz Boğazı’nın "düşman gemileri" haricindeki ticari geçişlere açık olduğunu savundu. Resmi kaynaklar, geçtiğimiz günlerde 30 Çin gemisinin ve bir Japon gemisinin koordineli bir şekilde boğazdan geçtiğini belirterek bölgedeki kontrolün İran’da olduğu mesajını pekiştirdi.

Tahran: Barışsa barış, savaşsa savaş

İran tarafı, Trump’ın Çin’deki açıklamalarını yakından takip ederken, Dışişleri Bakanı Abbas Araksi ve diğer üst düzey yetkililer "ulusal haklardan taviz verilmeyeceği" vurgusunu yineledi.

Tahran’dan yapılan açıklamalarda, Nükleer tesislerin tamamen kapatılmasının söz konusu olmadığı, ancak zenginleştirme oranının yüzde 60'tan yüzde 20 ve altına çekilebileceği ifade edildi. Hürmüz Boğazı'nın egemenliğinin İran’da kalması gerektiği, "Hürmüz’ün İran milletinin malı olduğu" belirtildi. İran, sunduğu 14 maddelik öneride; ambargoların kaldırılması, dondurulan varlıkların iadesi ve İsrail’in Lübnan başta olmak üzere bölgedeki saldırılarının durdurulmasını talep etti.

Hafta sonu hareketliliği

Analistler, ABD ve İran arasındaki nükleer takvim ve Hürmüz Boğazı'nın statüsü konusundaki uyuşmazlığın devam etmesi durumunda, ABD’nin hafta sonundan itibaren yeni bir saldırı hazırlığına girişebileceği uyarısında bulunuyor.

İran tarafı ise süreci "Barışsa barışa varız, ancak tehditlerden korkmuyoruz" mottosuyla yönetmeye devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Washington'a dönüşünde Beyaz Saray'a girerken basın mensuplarına kısaca ziyaretini değerlendirdi.

Trump, "Bu (ziyaret) harika bir başarıydı. Çok iyi anlaşmalar ve ticaret anlaşmaları yaptık. (Çin'le) İyi ilişkilerimiz var. Muazzam bir başarıydı. Bence bu gerçekten tarihi bir andı." değerlendirmesini yaptı.

ABD Başkanı Trump, 8,5 yıl aradan sonra Çin'i ziyaret etti. Önceki Başkan Joe Biden, iktidar döneminde Çin'e ziyaret gerçekleştirmemişti. ABD'den Çin'e lider düzeyindeki son ziyaret, Trump'ın ilk döneminde, 2017'de yapılmıştı.

Çarşamba ve perşembe günleri yapılan görüşmeler sırasında ve sonrasında Trump, tarafların enerji ve tarım ticareti dahil olmak üzere çeşitli anlaşmalara vardığını söylemişti.

Wall Street Bowling Green Park'ta düzenlenen bayrak çekme törenine, Türkiye'nin New York Başkonsolosu Muhittin Ahmet Yazal başta olmak üzere diplomatik misyonların temsilcileri, Türk okullarının, dernek ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri ile çok sayıda Türk vatandaşı katıldı.

Törende, saygı duruşunda bulunulması ve kısa konuşmaların ardından ünlü finans merkezinde Türk bayrağı büyük coşkuyla göndere çekildi.

Milli Savunma Bakanlığına bağlı mehter takımı bayrak çekiminin ardından katılımcılara performans sergiledi.

ABD'de 1981'de Türk diplomatlarının Ermeni terör örgütü ASALA tarafından şehit edilmesine duyulan tepkiyle ilk kez gerçekleştirilen ve o günden bu yana geleneksel olarak sürdürülen Türk Günü Yürüyüşü'nün bu yıl 43'üncüsü yarın New York'ta düzenlenecek.

Türk Günü Yürüyüşü kapsamında mehter takımı, yürüyüş rotasında Türk marşlarını icra edecek. Program çerçevesinde ayrıca Madison Square Park'ta Türk müziğinin sevilen isimleri sahne alacak.

Etkinliklerle, Türkiye'nin tarihi ve kültürel birikimini yansıtan güçlü bir deneyimin sunulması hedefleniyor.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Kazakistan'ın Türkistan kentinde yapılan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi Gayriresmi Zirvesi’ne katıldı.

Erhürman, burada yaptığı konuşmada, Türk dünyasının manevi başkenti Türkistan'da diğer Türk devletlerinin liderleriyle bir araya gelmekten duyduğu mutluluğu ifade ederek, zirveye ev sahipliği yapan Kazakistan'a ve Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'e teşekkürlerini iletti.

Tufan Erhürman, Türk Devletleri Teşkilatındaki birlikteliğin yalnızca diplomatik bir destek değil, aynı zamanda Kıbrıs Türk halkının yalnız olmadığını gösteren güçlü bir dayanışma mesajı olduğunu dile getirdi.

Hoca Ahmet Yesevi'ye atıfla "Birlik olan yerde dirlik vardır." diyen Erhürman, "Bugün burada 'Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma' teması altında gerçekleştirilen istişareler, yalnızca teknolojik dönüşümün değil, aynı zamanda ortak geleceğimizin de şekillenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında çok daha güçlü iş birlikleri kurulabileceğine inanıyor ve ilişkilerimizin her alanda daha da güçlendirilmesini arzu ediyoruz." ifadelerini kullandı.

"KKTC Türk devletlerinin Doğu Akdeniz ile buluşmasını sağlayabilecek önemli bir merkez olma potansiyeline sahip"

Erhürman, genç ve dinamik nüfusu ile KKTC'nin, yükseköğretim kapasitesi ve stratejik coğrafi konumuyla, Türk devletlerinin Doğu Akdeniz ile buluşmasını sağlayabilecek önemli bir merkez olma potansiyeline sahip olduğunu vurguladı.

Kıbrıs Türk halkının, uzun yıllardan beri bilim, spor, kültür, ekonomi, ticaret, ulaşım ve uluslararası temaslar dahil hayatın tüm alanlarında karşı karşıya kaldığı kısıtlamaların "bir halkın bir bütün olarak temel insan haklarının sınırlandırılması" anlamına geldiğine dikkati çeken Erhürman, "Kıbrıs Türk tarafının ortaya koymuş olduğu tüm yapıcı çaba ve samimi çözüm iradesine rağmen hala izolasyona maruz bırakılması kabul edilebilir değildir. Oysa Kıbrıs Türk halkı, insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi evrensel değerleri özümsemiş bir halk olarak, adada adil ve kalıcı bir çözüme ulaşılmasına yönelik çözüm ve uzlaşı iradesini her dönemde açık bir biçimde ortaya koymuştur." dedi.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kazakistan’ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmi Zirvesi’nde konuşma yaptı.

Günümüzde küresel ölçekte çatışmaların arttığını, uluslararası ilişkilerde güven krizinin derinleştiğini ve küresel kurumların etkisinin zayıfladığını belirten Mirziyoyev, "Türk dünyasının entegrasyonu halklarımızın kaderini doğrudan ilgilendiren uzun vadeli stratejik bir meseledir." dedi.

Mirziyoyev, TDT'nin son yıllarda etkili bir uluslararası yapıya dönüştüğünü kaydederek, teşkilat üyesi ülkelerin toplam ekonomik büyüklüğünün 2025 itibarıyla 2,4 trilyon doları aştığını aktardı.

Dijital Türk koridoru önerisi

Zirvenin yapay zeka ve dijital kalkınma temasıyla düzenlenmesinin tesadüf olmadığını vurgulayan Mirziyoyev, Muhammed el-Harezmi, Ahmed el-Fergani, Ebu Reyhan el-Biruni ve Mirza Uluğbey gibi Türk-İslam dünyasının büyük alimlerinin matematik, astronomi ve algoritma alanındaki katkılarının bugünkü yapay zeka teknolojilerinin temelini oluşturduğunu söyledi.

Mirziyoyev, TDT bünyesinde yapay zeka alanında stratejik iş birliği ağı kurulmasını önererek, "Bölgedeki veri merkezlerini yüksek hızlı iletişim kanallarıyla birbirine bağlayacak dijital Türk Koridoru konseptinin geliştirilmesini öneriyoruz." diye konuştu.

Bu yıl Hive şehrinin "Türk Dünyası Gençlik Başkenti" ilan edildiğini anımsatan Mirziyoyev, burada genç liderler forumu ile uluslararası gençlik festivali düzenlemeye hazır olduklarını kaydetti.

Mirziyoyev, Orta Koridor'un stratejik önemine değinerek, bu koridorun Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu hattına entegre edilmesine büyük önem verdiklerini ifade etti.

İklim değişikliği ve çevre sorunlarına karşı ortak hareket edilmesi gerektiğini vurgulayan Mirziyoyev, uydu verilerine dayalı "Türk Devletleri İklim Riskleri İzleme Sistemi" kurulmasını önerdi.

Mirziyoyev, TDT bünyesinde 2027 yılının "Doğayı Koruma Yılı" ilan edilmesini teklif ederek, Semerkant’ta düzenlenecek küresel çevre ve su forumlarına aktif katılım çağrısında bulundu.

Terörizm, aşırıcılık ve siber tehditlere karşı ortak mücadele çağrısı yapan Mirziyoyev, TDT bünyesinde siber güvenlik ve dijital altyapının korunmasına yönelik "Türk Siber Güvenlik İttifakı" kurulmasını teklif etti.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in ev sahipliğinde "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Gayriresmi Zirvesi'ne katıldı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'e, Kazak halkının sıcak misafirperverliği ve etkinliğin üst düzey organizasyonu için en içten teşekkürlerini sunan Caparov, "Ortak tarihimizin, kültürümüzün ve manevi mirasımızın sembolü olan kadim Türkistan şehrinin, bugünkü görüşmeler için son derece verimli bir platform olacağına inanıyorum." ifadesini kullandı.

Caparov, "Türk Devletleri Teşkilatının faaliyetleri, Kırgızistan için özel bir öneme sahiptir. Teşkilatın artan potansiyeli ve prestiji, dostluğumuzun ve birliğimizin gücünü açıkça göstermektedir." diye konuştu.

"Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" temasıyla toplandıklarını belirten Caparov, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Dünya, derin değişimlerin eşiğinde. Teknolojilerin yaşamlarımızı ne kadar hızlı değiştirdiği açıkça ortada. Dijital dönüşüm ve yapay zeka, ekonomiyi, eğitimi, sağlık hizmetlerini ve sosyal yaşamın tüm alanlarını etkiliyor. Bugün, uzmanlaşmış kaynakların geliştirilmesi sadece bölgeler için değil, teknoloji ve yapay zeka için de gerçekleşiyor. Bu bağlamda Türk Devletleri Teşkilatının jeo-ekonomik ve teknolojik bir merkez olarak kendini kurma konusunda iyi fırsatları bulunmaktadır."

Caparov, Türk coğrafyasında yapay zeka ve dijitalleşmenin gelişmesinden duyduğu memnuniyete işaret ederek, "Bu alanda iş birliğini güçlendirme zamanıdır. Bilgi alışverişi ve teknolojik entegrasyon sayesinde modern dünyanın gereksinimlerini karşılayabiliriz. Ortak inovasyon potansiyelimiz, yeni ekonomik fırsatlar yaratacak ve bölgeyi küresel bir teknoloji merkezi haline getirecektir." değerlendirmesinde bulundu.

Dijital Kanun yürürlüğe girdi, nüfusun yüzde 80'i çevrim içi hizmet alıyor

Kırgızistan'ın yapay zeka, finansal teknolojiler ve dijital dönüşüm alanında attığı adımlara değinen Caparov, ülkede dijital ortamların yasal çerçevesini belirleyen Kırgızistan Dijital Kanunu'nun 2026 yılı itibarıyla resmen yürürlüğe girdiğini anlattı.

Caparov, kamu hizmetlerinin dijitalleştirilmesinde tarihi başarılara imza atıldığını vurgulayarak, "Ülkenin dijital yüzü olan Kuzey Portalı (portal.tunduk.kg) üzerinden vatandaşlar 195 kamu hizmetine tamamen çevrim içi erişebiliyor. Pasaport işlemlerinden gayrimenkul ve otomobil alım-satımına kadar tüm işlemler, evden çıkmadan cep telefonuyla kolayca halledilebiliyor. Portal, 16-75 yaş aralığındaki ülke nüfusunun yüzde 80'i tarafından aktif olarak kullanılıyor." diye konuştu.

Son 5 yılda vatandaşlara sunulan elektronik hizmet sayısı 67 milyona ulaşırken, bu hizmetlerin 12 milyondan fazlasının sadece son 4 ayda gerçekleştirildiğini aktaran Caparov, dijital entegrasyonun derinliğini gösteren verilerde, devlet kurumlarının elektronik işlem hacminin 5 milyarı, devlet ile iş dünyası arasındaki işlemlerin de 1 milyar 700 milyonu aştığını bildirdi.

Caparov, dijital dönüşümün eğitim sektörüne de yansıdığını, böylece üniversitelerde yapay zeka, dijital hukuk ve blok zincir teknolojileri alanlarında yeni lisans ve yüksek lisans programlarının başlatıldığını anlattı.

Küresel teknolojik trendlerle uyum sağlamak adına yapay zeka endüstrisini geliştirmek, devlet, iş dünyası ve bilim camiası arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla Ulusal Yapay Zeka Geliştirme Konseyi'ni kurduklarını belirten Caparov, "Şu anda yapay zeka için müstakil bir yasal çerçeve ve altyapı geliştiriyoruz. Yenilikçi projelerin hayata geçirileceği Ulusal Yapay Zeka Merkezi için de çalışmaları aktif sürdürüyoruz." dedi.

Caparov, sanal para birimleri ve tokenleştirilmiş varlıklar gibi küresel finansal değişimleri yakından takip ettiklerini, bu güçlü dijital ve entelektüel altyapıyla finansal teknolojiler (FinTek) alanında da yeni mekanizmaları hayata geçirmeye hazırlandıklarını kaydetti.

Kırgızistan'da yeni dijital finansal yöntemleri uygulamaya koymak ve sanal varlık sektörü oluşturmak için pratik adımlar atıldığını belirten Caparov, sanal varlık sektörünü geliştirmek ve kripto paraların güvenli kullanımı için yasal normlar oluşturmak amacıyla Cumhurbaşkanlığı bünyesinde bir ulusal konseyin kurulduğunu ifade etti.

Caparov, Uluslararası Chainalysis endeksine göre, Kırgızistan'ın şu anda kripto para birimlerini kabul etme ve bunlarla çalışma açısından dünyada 19. sırada yer aldığını aktardı.

Kırgızistan ve Türkiye, aranan kişilerin takibi ile anlık bilgi alışverişi yapmaya hazırlanıyor

Caparov, Kırgızistan ve Türkiye'nin, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde suçla mücadele amacıyla özel bir konsey kurulmasını ve aranan kişilerin takibi ile anlık bilgi alışverişini sağlayacak ortak bir dijital sistemin hayata geçirilmesini öngören anlaşma taslağı geliştirdiğini, söz konusu anlaşmanın eylülde Astana'da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı İçişleri Bakanları Toplantısı'nda imzalanmasının hedeflendiğini bildirdi.

Bişkek'te 23 Nisan'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Ulaştırma Bakanları Toplantısı'nda, Kırgızistan'ın öncülüğünde uluslararası yük taşımacılığında elektronik ek belge uygulamasına geçilmesini sağlayan mutabakat zaptının imzalandığını hatırlatan Caparov, taraflara şükranlarını iletti.

Caparov, modern, kapsamlı ve etkileşimli dijital teknolojiler kullanılarak bir dijital müze portalı oluşturulmasını önerdi, Kırgızistan olarak yaklaşık bir yıl önce elektronik imzaların karşılıklı tanınmasına ilişkin bir anlaşma taslak projesine destek verilmesini de istedi.

Cumhurbaşkanı Caparov, 2026 FIFA Dünya Kupası'na katılan kardeş ülkeler Türkiye ve Özbekistan'ı tebrik ederek başarılar dilerken, eylülde Kırgızistan'ın ev sahipliğinde düzenlenecek "6. Dünya Göçebe Oyunları"na üye ülkelerin delegasyon ve sporcularını davet etti.

İsrail ordusu, 17 Nisan'da yürürlüğe giren ateşkese rağmen Lübnan'a yönelik saldırılarını sürdürüyor.

Lübnan Sağlık Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in dün akşam saatlerinde Haruf beldesindeki bir sağlık merkezini hedef aldığı saldırıda 3'ü sağlık görevlisi 6 kişinin hayatını kaybettiği, 22 kişinin yaralandığı belirtildi.

Lübnan resmi ajansı NNA'nın haberinde, saldırının sağlık merkezinde büyük yıkıma yol açtığı ifade edildi.

İsrail'in Lübnan'a saldırıları ve ateşkes

İsrail ordusu, Lübnan'a 2 Mart'ta yoğun hava saldırıları başlatarak, ülkenin güneyinde birçok beldeyi işgal etmişti.

Lübnan hükümeti bu sürede ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada, Lübnan ile İsrail arasında 17 Nisan'da yürürlüğe giren 10 günlük geçici ateşkesin 3 hafta daha uzatıldığını duyurmuştu.

ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında 14-15 Mayıs'ta gerçekleştirilen 3. tur görüşmeler sonucunda, 17 Mayıs itibarıyla ateşkesin 45 gün uzatılması ve haziran ayı başında 4. tur görüşmelerin yapılması kararlaştırılmıştı.

Lübnan Sağlık Bakanlığının son verilerine göre, 2 Mart'tan bu yana ateşkes ilanına rağmen devam eden İsrail saldırılarında 2 bin 950'den fazla kişi hayatını kaybetti.

Ateşkese rağmen İsrail ordusu Lübnan'ın güneyindeki saldırılarını ve ev yıkımlarını sürdürürken, Hizbullah ise ateşkesi ihlal ettiği gerekçesiyle İsrail birliklerine saldırılar düzenliyor.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kazakistan'ın Türkistan şehrinde "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmi Zirvesi'nde konuştu.

TDT zirvesine Türkistan'da ev sahipliği yapmalarının tarihi bağlılığına işaret eden Tokayev, "Hoca Ahmet Yesevi, kardeş halkların dünya görüşünün gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. O, insanlık için ortak değerleri yüceltmiş, toplumu iyiliğe, üretkenliğe ve dürüstlüğe davet etmiştir. Büyük düşünür, İslam dinini Türk halklarının anlayışı ve kültürüyle uyumlu hale getirmeyi başarmıştır." dedi.

Tokayev, Kazakistan'ın Yesevi'nin fikirlerine özel önem verdiğini ve bu bağlamda bu yıl ilk kez devlet düzeyinde Hoca Ahmet Yesevi Nişanı'nı ihdas ettiklerini ve ilk nişanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a takdim edildiğini belirtti.

Türkistan’ı dünyaya tanıtmayı hedeflediklerini belirten Tokayev, bu kapsamda bölgenin ekonomik gelişimine de değinerek, ekonominin yüzde 9,3 büyüdüğünü ve 3,5 milyar dolar yatırım çekildiğini söyledi.

Tokayev, Özbekistan'ın desteğiyle Türkistan'da yeni bir caminin açıldığını aktararak "Bu cami Kazak ve Özbek halklarının dostluğunun tarihi sembolü olacaktır." ifadesini kullandı.

Dünyanın karmaşık ve istikrarsız bir jeopolitik dönemden geçtiğini aktaran Tokayev, "Türbülanslı bir dönemde Türk devletlerinin birliği özel önem taşımaktadır. Çünkü bizi yüzyıllara dayanan ortak tarih birleştiriyor." diye konuştu.

Kazakistan'ın Türk Devletleri Teşkilatının her yönüyle geliştirilmesine ilgi duyduğunu belirten Tokayev, bu kapsamda Türkiye'nin "Türk Devletleri Teşkilatı +" formatının oluşturulmasına yönelik girişimini desteklediklerini ifade etti.

Tokayev, mevcut şartlarda Türk devletlerinin ekonomik ve yatırım alanındaki iş birliğini güçlendirmesi, ortak kalkınma adına çabalarını birleştirmesi gerektiğine inandığını dile getirdi.

Ekonomik ve teknolojik iş birliğinin artırılması gerektiğini belirten Tokayev, dijitalleşme, yapay zeka ve uzay teknolojileri alanlarında ortak projeler geliştirilmesini, Türk devletleri arasında da elektronik belge ve dijital imzaların karşılıklı tanınmasını önerdi.

"Türk ülkeleri gençleri arasında yapay zeka ve programlama olimpiyatları düzenlenmesi" önerisi

Uzay alanında uydu iletişimi, navigasyon ve izleme sistemleri gibi projelerde ortak çalışma çağrısı yapan Tokayev, "Bu sayede teknolojik bağımsızlığımızı güçlendirme ve yenilikçi potansiyelimizi artırma imkanı doğacaktır. Örneğin, 'CubeSat-12U' bilimsel uydusunun fırlatılması önemli bir adım olarak değerlendirilebilir." dedi.

Eğitim ve teknoloji alanında "Türk Devletleri Yapay Zeka Merkezleri Ağı" kurulmasını teklif eden Tokayev, ayrıca "Turkic AI" adıyla ortak bir Bilgi Teknolojileri (IT) ve yapay zeka merkezi oluşturulabileceğini söyledi.

Tokayev, Türk Yatırım Fonunun start-up ve altyapı projelerinde daha aktif rol alması gerektiğini belirterek, fonun 600 milyon dolarlık sermayeye ulaştığını hatırlattı.

Ayrıca Türk ülkeleri gençleri arasında yapay zeka ve programlama olimpiyatları düzenlenmesini önerdi.

Tokayev, teknolojik gelişmelerle birlikte kültürel ve manevi değerlerin korunmasının önemine dikkati çekti.

Bu kapsamda bugün Türkistan’da temelini attıkları Türk Medeniyeti Merkezi'nde bilimsel ve kültürel çalışmaların yürütüleceğini açıkladı.

Tokayev, teknolojik gelişim ve insani iş birliğinin güçlendiği bu dönemde Türk dilleri için ortak bir terminolojik temel oluşturulması gerektiğine de dikkati çekti.

Ayrıca Türk dünyasının kültürel mirasını korumaya yönelik uluslararası bir sözleşme hazırlanması çağrısında bulundu.