DÜNYADAN HABERLER

Bakanlıktan yapılan açıklamada, "Ekonomik Dışlama Operasyonu" kapsamında İran'ın uluslararası finans sistemine "sızma" girişimlerinin hedef alındığı, yaptırımların İran'a finansal aracılık hizmetleri ve ABD dolarına erişim sağladığı belirtilen, Irak merkezli International Development Bank for Investment and Finance (IDB) bankasını da kapsadığı belirtildi.

Açıklamada, IDB'nin İran ekonomisinin finans sektöründe faaliyet göstermesi gerekçesiyle yaptırım listesine alındığı kaydedildi.

İran'ın petrol satışlarından elde ettiği gelirleri ülkeye geri aktarmak için kullandığı finansal ağların da hedef alındığı açıklamada, Tahran yönetiminin ABD yaptırımlarına tabi olması nedeniyle gelir elde etmek ve yurt dışına para transfer etmek amacıyla birden fazla ülkede faaliyet gösteren gölge bankacılık ağlarından yararlandığı belirtildi.

Açıklamada, ABD Dışişleri Bakanlığının da eş zamanlı olarak Küba merkezli Banco Internacional de Comercio S.A. (BICSA) bankasını, Küba ekonomisinin finansal hizmetler sektöründe faaliyet göstermesi veya geçmişte bu sektörde faaliyet göstermiş olması gerekçesiyle yaptırım kapsamına aldığı ifade edildi.

Bakanlığın açıklamasında, BICSA'nın en az 2022'den bu yana yaptırım uygulanan İran merkezli Karafarin Bank'a hizmet sağladığı kaydedildi.

Öte yandan ABD Hazine Bakanlığından yapılan başka bir açıklamada, Mali Suçları Önleme Ağının (FinCEN) finans kuruluşlarından İran rejiminin dini yardım ağlarının olası istismarına ilişkin şüpheli işlemleri bildirmelerini isteyen bir uyarı yayımladığı belirtildi.
 

İran devlet televizyonuna göre Hatemi, Tahran'daki İmam Ali Subay Üniversitesi'nde gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu.

Düşman gemilerinin Umman Denizi'ndeki deniz sahasına giremediğini ifade eden Hatemi, Hürmüz Boğazı'nın tamamen İran güçlerinin gözetimi altında olduğunu dile getirdi.

Hatemi, "Silahlı Kuvvetler, her türlü savaşa hazır." diyerek İran'ın altyapısına saldırılması durumunda, İsrail ve bu ülkeyle işbirliği yapan ülkelerin altyapılarının zarar göreceğini kaydetti.

İran halkının haklarına saygı gösterilene kadar Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını savunan Hatemi, "düşmana ait çok sayıda askeri üssün zarar gördüğünü, düşmanın görme yetisinin zayıfladığını" öne sürdü.

ABD tarafından alıkonulan ve New York'ta hakim karşısına çıkan Venezuela Devlet Başkanı Maduro ve eşi Cilia Flores, haklarındaki suçlamalara yanıt verdi.

ABD medyasına yansıyan haberlere göre, duruşmada Maduro, Venezuela'da görevdeyken bazı kişilere "işkence" yapılması yönünde talimatlar verdiği öne sürülen iddianamedeki tüm suçlamaları reddetti.

CNN'in haberine göre, New York Güney Bölgesi Bölge Mahkemesinde bir tercüman aracılığıyla konuşan Maduro, suçlamaları daha önce sunulan "asılsız iddiaların yeniden paketlenmiş hali" olarak nitelendirerek, revize edilen iddianameyi reddettiğini açıkladı.

Ev hapsi talebi kısa süre önce reddedilen Flores de son yıllarda Venezuela'da gözaltında tutulan ABD'liler ve diğer kişilere işkence yaptıklarına dair suçlamaların yanı sıra mevcut uyuşturucu ve silah suçlamalarını da kabul etmediklerini belirtti.

Mahkeme, savunmanın davanın reddi yönündeki argümanlarını ele almak üzere bir sonraki duruşmayı 17 Aralık'ta yapacağını bildirdi.

Ne olmuştu?

Venezuela'nın başkenti Caracas'ta 3 Ocak'ta patlama ve uçak sesleri duyulmuş, Venezuela yönetimi patlamaların ardından ABD'yi ülkenin çeşitli bölgelerinde sivil ve askeri tesislere saldırı düzenlemekle suçlamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'ya karşı büyük çaplı operasyon düzenlendiğini, Maduro ile eşinin ülke dışına çıkarıldığını duyurmuştu.

Dönemin ABD Adalet Bakanı Pam Bondi, Maduro ve eşi Flores hakkında ABD'de suç duyurusunda bulunulduğunu, Maduro'ya "uyuşturucu terörizmi, kokain kaçakçılığı, ABD'ye karşı makineli tüfek ve yıkıcı cihazlara sahip olma" suçlamalarının yöneltildiğini açıklamıştı.

Maduro ve eşi 3 Ocak'tan bu yana New York'un Brooklyn kentindeki Metropolitan Gözaltı Merkezi'nde tutuluyor.

Associated Press'in (AP) elde ettiği, Senato ofislerine gönderilen bilgilendirme mesajında, Kongre Polisinin başka mektupların alıcılara ulaşmasını engellemek için çalıştığı ancak bazı mektupların hedeflerine ulaşabileceği belirtildi.

Kongre'de tehdidin şimdilik Senato ile sınırlı göründüğü ancak Temsilciler Meclisi'nin de gelişmeleri takip ettiği kaydedildi.

FBI'dan yapılan açıklamada, kurumun, eyaletlerin seçimlerden sorumlu makamları ve bunlara bağlı seçim büroları da dahil olmak üzere çeşitli adreslere gönderilen şüpheli mektupları USPS ile birlikte soruşturduğu belirtildi.

Bazı mektupların bilinmeyen bir madde içerdiği kaydedilen açıklamada, her olaya müdahale için kolluk kuvvetleriyle yakın işbirliği yapıldığı ve mektuplardan sorumlu kişi ya da kişilerin tespit edilmesi için çalışmaların sürdüğü ifade edildi.

İçinde toz halinde madde bulunan postalar nedeniyle bu hafta Louisiana ve Oklahoma eyaletlerindeki seçim ofisleri tahliye edildi.

Mektuplar, ABD'de seçime haftalar kala ortaya çıkarken, olaylar 2023'te 6 eyaletteki seçim ofislerine beyaz toz içeren gönderilerin ulaştırıldığı benzer vakaları hatırlattı.

Bu mektupların bazılarında tehdit mesajları ve fentanil izlerine rastlanmıştı.

ABD'de 3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimlerinde 435 sandalyeli Temsilciler Meclisi'nin tamamı ve 100 sandalyeli Senato'nun üçte biri yenilenecek.

Musk, bir X kullanıcısının "Amazon, Grok botlarının sipariş vermesini engelliyor, Elon'ın buna cevabı ise botun alışverişi başka bir yerden yapmasını sağlamak yönünde. Grok botlarımdan biri sadece Amazon iadelerimle ilgileniyor, bu yüzden durumu yakından takip ediyorum. Botun için mağaza değiştirir miydin? Elon, sanırım bir 'X Shop' açmanın vakti geldi." şeklindeki paylaşımına yanıt verdi.

Söz konusu paylaşımı alıntılayan Musk, "Belki de Amazon'a rakip bir girişim başlatmalıyız." ifadesini kullandı.

Amazon üzerinden Grok botuna bir şeyler sipariş verdirmeye çalışan kullanıcılar, "Yetkisiz bir yapay zeka ajanının erişimini sürdürmesi, müşterilerimizin kabul etmiş olduğu Amazon Kullanım Koşulları'nı ihlal eder." uyarısıyla karşılaşıyor.

Kendi yapay zeka destekli alışveriş ajanlarını geliştiren Amazon'un, çevrim içi satın alımları otomatikleştirmeyi amaçlayan diğer yapay zeka araçlarını da platformunda engellediği belirtiliyor.

Uzmanlar, Musk'ın şirketlerince desteklenecek yeni bir alışveriş platformunun Amazon'a rakip olabileceğini, ancak uygulanabilir bir alternatif oluşturmanın yapay zeka arayüzünden daha fazlasını gerektirdiğini ifade ediyor.

ECDC'den Batı Nil virüsü vakalarına ilişkin yazılı açıklama yapıldı.

AB ülkelerinde 7 Ekim itibarıyla yerel kaynaklı 1715 Batı Nil virüsü vakasının bildirildiği aktarılan açıklamada, bunun bugüne kadar kaydedilen rekor sayı olduğu duyuruldu.

Açıklamada, virüsün Avrupa'nın daha kuzeyindeki yeni bölgelere yayılması üzerine önleme, izleme ve sivrisinekle mücadele çalışmalarının sürdürülmesi çağrısı yapıldı.

İtalya'nın 748 vakayla virüsten en fazla etkilenen ülke olduğu ifade edilen açıklamada, Yunanistan ve Fransa'da da bugüne kadarki en yüksek vaka sayılarının görüldüğü belirtildi.

Açıklamada, sezon başından bu yana AB'de 130 kişinin yaşamını yitirdiği, öte yandan vaka sayısındaki rekora rağmen bu yıl hastalığın daha ağır seyrettiğine ilişkin bir bulgu olmadığı kaydedildi.

Ayrıca açıklamada hastaneye yatış, nörolojik belirti görülme ve ölüm oranlarının, önceki 10 yılda gözlenen seviyelerin altında kaldığı aktarıldı.

Belçika'da ilk yerel kaynaklı vakalar kaydedildi

Belçika ve Hollanda'da insanlarda ve hayvanlarda virüsün tespit edilmesinin, hastalığın Avrupa'nın daha kuzeyinde dolaşıma girdiğini gösterdiğinin vurgulandığı açıklamada, Hollanda'da bu yıl 59 vaka bildirildiği, Belçika'da ise bu rakamın 15 olduğu bildirildi.

Açıklamada, virüsün kuzeye yayılmasının gelecek yıllarda da sürmesinin beklendiği belirtilerek, insan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte ele alan "Tek Sağlık" yaklaşımı doğrultusunda izleme ve hazırlık çalışmalarının önemine işaret edildi.

Bulaşın gelecek haftalarda da sürmesi bekleniyor

Açıklamada, yaz mevsiminin sona ermesiyle bulaş için çevresel koşulların elverişliliği azalsa da virüsün gelecek haftalarda daha düşük düzeyde yayılmaya devam edebileceği ve yeni vakaların beklendiği ifade edildi.

Virüsün dolaşımda olduğu bölgelerde yaşayanlara veya bu bölgelere seyahat edenlere sivrisinek kovucu kullanmaları, akşam ve gece saatlerinde bol ve uzun kıyafetler giymeleri, pencerelerde sineklik ve yataklarda cibinlik gibi koruyucu önlemlerden yararlanmaları tavsiye ediliyor.

Batı Nil virüsü

Çoğunlukla "Culex" cinsi sivrisineklerin ısırmasıyla bulaşan Batı Nil virüsüne karşı herhangi bir aşı bulunmadığı için sivrisinek ısırıklarına karşı korunma tavsiye ediliyor.

Sivrisinek ısırığından itibaren kuluçka süresinin 2 ila 14 gün olduğu, bağışıklığı zayıf olanlarda bu sürenin 21 güne çıktığı belirtiliyor.

Virüsün bulaştığı kişilerin yaklaşık yüzde 80'inde herhangi bir belirtiye rastlanmadığı, hastaların yaklaşık yüzde 20'sinde ise ateş, halsizlik, bulantı-kusma, baş ve kas ağrısı gibi semptomların görüldüğü ifade ediliyor.

Başlangıçta yalnızca Afrika'da görülen virüs, zamanla Fransa, İtalya, İspanya ve Portekiz başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesine yayıldı.

Alakbarov, New York'ta düzenlenen BM Güvenlik Konseyi'nde, Gazze'de ateşkes ilan edilmesinin 1. yılı geride kalırken, bölgedeki insani durumu ve İsrail'in tutumunu resmetti.

Gazze ateşkesinin 1. yılında bazı ilerlemeler kaydedildiğini belirten Alakbarov, bununla birlikte "durumun son derece kırılgan bir vaziyette olduğunu" söyledi.

Alakbarov, "Ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana İsrail'in askeri operasyonları devam etti ve bu süreçte, 320'den fazlası çocuk ve 24'ü kadın olmak üzere, yaklaşık 1500 Filistinli hayatını kaybetti." dedi.

"Ateşkes sadece kağıt üzerinde kaldı"

Pazar günü Gazze'ye ziyarette bulunduğunu anımsatan Alakbarov, "Sarı Hat boyunca yaşayan Filistinliler için ateşkesin sadece kağıt üzerinde kaldığına bizzat şahit oldum." ifadesini kullandı.

Alakbarov, bölgedeki insani duruma değindiği konuşmasında, yaklaşık 950 bin Filistinlinin, "orta veya yüksek sel riski taşıyan bölgelerde yaşadığı", insanların sığındığı 4 binden fazla binanın "çökme riski altında" olduğunu vurguladı.

"Temel ekipman, yedek parça, motor yağı ve diğer malzemelerin girişine yönelik kısıtlamalar, bakım ve iyileştirme çalışmalarını engellemeye devam ediyor." diyen Alakbarov, kış şartları gelmeden İsrail'in insani yardım erişimini genişletmesi gereğini vurguladı.

Alakbarov, şunları kaydetti:

"Filistinlilerin süreci sahiplenmesi ve liderlik etmesi elzemdir. Mevcut koordinasyon mekanizmaları korunmalı ve bunlardan tam anlamıyla yararlanılmalıdır. Gazze'nin büyük bir çaresizlikle ihtiyaç duyduğu iyileşme sürecini ilerletmek için hep birlikte çalışırken, BM öncülüğündeki insani yardım sisteminin operasyonel bağımsızlığına saygı gösterilmelidir."

University College London'dan (UCL) Anmol Aggarwal liderliğindeki araştırma ekibi, evrendeki bazı sıra dışı yıldızların doğuşunu açıklamak için öne sürülen devasa hipernova teorisini masaya yatırdı.

Normal şartlarda süpernovalar, büyük yıldızların yakıtı tükenip çöktüğünde gerçekleşirken, hipernovaların çok daha büyük ve hızla dönen yıldızlarda on kat daha şiddetli patlamalarla meydana geldiği varsayılıyordu. 

Ancak yeni geliştirilen matematiksel modeller, sıradan süpernovaların maddeleri uzaya eşit şekilde yaymadığını ortaya koydu.

Oksijen bir yöne, kükürt başka bir yöne saçılırken, bu düzensiz parçalardan oluşan yeni yıldızlar sanki devasa bir hipernovanın eseriymiş gibi sıra dışı bir kimyasal bileşime sahip olabiliyor.

Eksik karışım teoriyi değiştirdi

Ölen yıldızlar tıpkı bir soğan gibi katman katman element barındırır ve patlama sırasında bu katmanlar çevreye dağılır.

Ekip üyelerinden Ralph Schoenrich, maddelerin tam olarak ne ölçüde karıştığını hala tam olarak bilmediklerini, ancak yeni araştırmaların kısmi bir karışımın söz konusu olduğunu net bir şekilde gösterdiğini belirtiyor.

Uzmanlar Samanyolu galaksisindeki şüpheli yıldızları incelediklerinde, bu gök cisimlerinin devasa patlamalara ihtiyaç duymadan, sıradan süpernovaların asimetrik kalıntılarıyla ve nötron yıldızı birleşmeleriyle açıklanabileceğini gördü.

Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlanan bu bulgular, galaksilerdeki kimyasal evrim modellerinin yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor.

Kanada merkezli Citizen Lab, İsrail merkezli Discover-Tech'in ihale kayıtlarına yönelik araştırmalardan elde edilen bulgulara ilişkin rapor yayımladı.

Rapora göre, reklam firması görünümündeki Discover-Tech, casus yazılım üreten şirketlerin dünya genelinde kullanıcılara ulaşmasına ve siber saldırılarda bulunmasına yaklaşık 6 yıldır yardım sağlıyor.

Discover-Tech'in kullanıcılara özel oluşturduğu hedefli reklamlar, 4 aylık bir süreçte yaklaşık 200 bin internet sitesinde ve mobil uygulamada gösterildi.

Bazı kurumların "sertifikalı" ve "onaylı" aracılar listelerinde yer alan firma, reklamlarını Google ve Yandex dahil platformlar aracılığıyla da kullanıcılara ulaştırdı.

Casus yazılım için reklamın sadece görüntülenmesi yeterli

Firmanın verdiği reklamlar, görüntülendikleri cihazın anonimliğinin ortadan kaldırılmasında, parmak izi verilerinin toplanmasında ve casus yazılım yerleştirilmesinde kullanıldı.

Kullanıcıların, reklamlara tıklamasına dahi gerek olmayan "sıfır tıklama" adlı bu siber saldırı yöntemiyle casus yazılımlar cihazlara yerleştirildi.

Reklamlar, ayrıca milyonlarca cihazı gizlice İsrail merkezli Candiru şirketinin sunucularına yönlendirdi.

Katar merkezli Al Jazeera kanalına ait en az 45 cihaza da 2024 ve 2025'te Candiru'nun ürettiği casus yazılımlar, hedefli reklamlar aracılığıyla yerleştirildi.

Dünya genelinde hükümetler ve hükümetler arası kuruluşların ağları gibi "ulusal güvenlik bakımından hassas" ağların da bu reklamlardan etkilenmiş olabileceğinden şüpheleniliyor.

Google dahil birçok platform, reklam ekosistemlerinden Discover-Tech'in erişimini engellemek için adım attı.

Birleşmiş Milletler Uluslararası Göç Örgütü (IOM), Kolombiya'da 10 Ağustos'ta meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki depremden yaklaşık 487 bin kişinin etkilendiğini, El Nino hava olayının etkisinin artmasıyla en az 57 bin kişinin hayati yardımlardan mahrum kalma riskiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.

IOM, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından konuya ilişkin paylaşım yaptı.

Depremden yaklaşık 487 bin kişinin etkilendiği belirtilen paylaşımda, acil yardım çağrısı için toplanan fonun, hedeflenen miktarın 4'te 1'ine dahi ulaşamadığı kaydedildi.

Paylaşımda, "Kolombiya'daki depremden 2 ay sonra El Nino'nun etkisini artırmasıyla en az 57 bin kişi, hayati yardımlardan mahrum kalma riskiyle karşı karşıya." uyarısında bulunuldu.

Güney Amerika ülkesi Kolombiya'da 10 Ağustos'ta meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki depremde 331 kişinin hayatını kaybettiği bildirilmişti.

İsrail'in Yedioth Ahronoth gazetesi, soykırımcı Netanyahu liderliğinde düzenlenecek toplantıya eli kanlı Savunma Bakanı Yisrael Katz, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, dış istihbarat teşkilatı Mossad Direktörü Roman Goffman ve iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet (Şabak) Direktörü David Zini'nin katılacağını kaydetti.

Toplantıda İsrail'in Tahran'ın nükleer programını yeniden başlatmasına ilişkin endişelerinin yanı sıra "İran'dan gelecek sürpriz bir saldırı ya da İsrail'de 27 Ekim'de yapılacak seçimleri sabote etme" girişimleri dahil olmak üzere çeşitli senaryoların ele alınacağı iddia edildi.

İsrail basını, son haftalarda Washington ve Tel Aviv yönetimlerinin İran'a yönelik saldırılara yeniden başlama seçeneğini değerlendirdiğini ileri sürmüştü.

Basında, katil İsrail Başbakanı Netanyahu'nun 27 Ekim'deki seçimler öncesi İran, Lübnan veya Gazze'ye saldırı başlatma ihtimalinin bulunduğu aktarılmıştı.

Dawn gazetesinin haberine göre, Peşaver kentinin Afridi Abad bölgesindeki özel okulun çatısı, öğrencilerin dersliklerde bulunduğu sırada çöktü.

Yerel hastane sözcüsü Muhammad Asim, okulun çatısının çökmesi sonucu 32 öğrenci ve 1 öğretmenin yaşamını yitirdiğini, 20 kişinin yaralandığını ve bunların bir kısmının tedavilerinin ardından taburcu edildiğini açıkladı.

Asım, yaralılara müdahale için acil durum ilan edilen hastanede başından yara alan 3 öğrencinin tedavisinin sürdüğünü aktardı.

Yetkililer ayrıca, enkaz altında kalan öğrencilerin kurtarılması için başlatılan çalışmaların tamamlandığını belirterek, bölgede başka yaralı bulunmadığını söyledi.

Zerdari ve Şerif'ten taziye mesajı

Pakistan Cumhurbaşkanı Asıf Ali Zerdari, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından olaya ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, olaydan duyduğu derin üzüntüyü ifade eden Zerdari, hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı diledi.

Zerdari, ilgili makamlara yaralılara en üst düzeyde tıbbi olanaklar sağlamaları ve etkilenen ailelere yardım etmeleri talimatı verdi.

Olayın nedenlerinin kapsamlı şekilde araştırılacağını belirten Zerdari, tüm eğitim kurumlarının binalarının güvenlik standartlarına uygun olduğundan emin olmak için kapsamlı soruşturma yapılması gerektiğini vurguladı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, çatının çökmesi sonucu hayatını kaybedenlerin yakınlarına taziye dileklerini iletti.

Şerif, olaya ilişkin kapsamlı soruşturma yürütüleceğini belirtti.

Hayatını kaybeden ve yaralanan çocukların 14 yaş ve altında olduğu belirtiliyor.